Giáo trình kinh tế vi mô

Chng 1: Tng quan v kinh t hc vi mô


3
CHNG 1: TNG QUAN V KINH T HC VI MÔ
GII THIU
Chng này, gii thiu tng quan v kinh t hc nói chung và hai b phn c bn ca
nó là kinh t hc vi mô và kinh t hc v mô. Mc đích chính ca chng 1 là gii thiu vn
đ ct lõi ca môn kinh t hc, vì sao kinh t hc ra đi, và ra đi phc v mc đích gì cho
hot đng sn xut kinh doanh ca mt doanh nghip hay mt quc gia. Vn đ ct lõi đó là
s khan him các ngun lc, và các ngun lc trong t nhiên thì hu hn, còn nhu cu ca xã
hi ca cá nhân thì rt đa dng và phong phú. Làm th nào đ sn xut ra nhng hàng hoá và
dch v phc v tt nht nhu cu ca xã hi, trong gii hn ngun lc đó. ây là tin đ đ ra
đi kinh t hc.
Kinh t hc vi mô và kinh t v mô là hai phân ngành ca kinh t hc, ra đi là khoa hc
ca lý thuyt la chn đ gii quyt các vn đ kinh t ca mi mt xã hi, mi mt c ch
kinh t trong mi quc gia.
 chng này, cng gii thiu v ni dung và phng pháp nghiên cu ca kinh t vi
mô, kinh t doanh nghip, gii thiu v doanh nghip và nhng vn đ c bn ca kinh t
doanh nghip. Hn th, còn gii thiu khá chi tit ca lý thuyt la chn kinh t. ây là tin
đ c bn ca các phân tích kinh t vi mô, vn đ c bn ca vic la chn phng án sn
xut kinh doanh ca các doanh nghip trong môi trng kinh doanh thay đi.
Khi nghiên cu xong chng này, ngi hc cn phi nm và hiu đc các vn đ lý
thuyt và vn dng đ x lý các câu hi và bài tp vn dng lý thuyt đã hc.
- Phân bit s khác nhau ca kinh t vi mô và v mô
- Ni dung ch yu ca kinh t hc vi mô
- Phng pháp nghiên cu ca kinh t hc vi mô
- Lý thuyt l chn kinh t
- Doanh nghip và các vn đ c bn ca kinh t doanh nghip.
NI DUNG
1.1. KINH T HC VÀ KINH T HC VI MÔ
1.1.1. Kinh t hc và nn kinh t
Nn kinh t th gii đã chng kin s phát trin vô cùng mnh m trong sut th k
qua. Giá tr ca ci và s phong phú ca hàng hoá và dch v đã tng lên rt nhiu.Có rt
nhiu quc gia tr nên rt giàu có. Tuy nhiên còn nhiu quc gia khác li rt nghèo. Nhng
mt thc t kinh t luôn tn ti  mi ni và mi lúc đó là s khan him ngun lc. S khan
him là vic xã hi vi các ngun lc hu hn không th tho mãn tt c mi nhu cu vô hn
và ngày càng tng ca con ngi. Kinh t hc giúp chúng ta hiu v cách gii quyt vn đ v
s dng ngun lc khan him đó trong các c ch kinh t khác nhau.
Chng 1: Tng quan v kinh t hc vi mô


4
1) Khái nim Kinh t hc: là môn khoa hc giúp cho con ngi hiu v cách thc vn
hành ca nn kinh t nói chung và cách thc ng x ca tng thành viên tham gia vào nn
kinh t nói riêng.
2) Nn kinh t là mt c ch phân b các ngun lc khan him cho các mc đích s
dng khác nhau. C ch này nhm gii quyt ba vn đ kinh t c bn:
- Sn xut cái gì?
- Sn xut nh th nào?
- Sn xut cho ai?
 hiu đc c ch hot đng ca nn kinh t chúng ta s tru tng hoá thc t và
xây dng mt mô hình đn gin v nn kinh t. Nn kinh t bao gm các b phn hp thành
và s tng tác gia chúng vi nhau. Các b phn hp thành nn kinh t là ngi ra quyt
đnh bao gm h gia đình, doanh nghip và chính ph. Các thành viên này tng tác vi nhau
theo các c ch phi hp khác nhau.

Hàng hoá, dch v Hàng hoá, dch v


Tin (Chi tiêu) Tin
(Doanh thu)






Thu Thu


Tr cp Tr cp

Yu t sn xut Yu t sn xut

Tin Tin
(Thu nhp) (Chi phí)

Hình 1.1 Mô hình nn kinh t - mô hình dòng luân chuyn

Trong mô hình kinh t này, các thành viên kinh t tng tác vi nhau trên hai th trng
đó là th trng sn phm và th trng yu t sn xut. Tham gia vào th trng sn phm,
các h gia đình chi tiêu thu nhp ca mình đ đi ly hàng hoá hoc dch v cn thit do các
doanh nghip sn xut. Tham gia vào th trng yu t sn xut, các h gia đình cung cp các
ngun lc nh lao đng, đt đai và vn cho các doanh nghip đ đi ly thu nhp mà các
Th trng sn phm
H gia đình
Th trng yu t
Chính ph Doanh nghip
Chng 1: Tng quan v kinh t hc vi mô


5
doanh nghip tr cho vic s dng các ngun lc đó. Còn các doanh nghip tham gia vào hai
th trng đó đ mua hoc thuê các yu t sn xut cn thit đ to ra các hàng hoá và dch v
mà ngi tiêu dùng mong mun. Chính ph tham gia vào hai th trng không sn xut mt
cách hiu qu. ó thng là các hàng hoá công cng và các hàng hoá liên quan đn an ninh
quc phòng Ngoài ra Chính ph còn điu tit thu nhp thông qua thu và các chng trình
tr cp.
Mi thành viên khi tham gia vào nn kinh t đu có nhng mc tiêu và hn ch khác
nhau. H gia đình mong mun ti đa hoá li ích da trên lng thu nhp ca mình, doanh
nghip ti đa hoá li nhun cn c trên ràng buc v ngun lc sn xut và chính ph ti đa
hoá phúc li xã hi da trên lng ngân sách mà mình có.
C ch phi hp là c ch phi hp s la chn ca các thành viên kinh t vi nhau.
Chúng ta bit ti các loi c ch c bn là:
- C ch mnh lnh.
- C ch th trng.
- C ch hn hp.
Trong c ch mnh lnh (c ch k hoch hoá tp trung) ba vn đ kinh t c bn do
chính ph quyt đnh. Còn trong c ch th trng, các vn đ kinh t c bn do th trng
(cung - cu) xác đnh. Trong c ch hn hp, c chính ph và th trng đu tham gia gii
quyt các vn đ kinh t c bn. Hin nay các nc đu áp dng c ch hn hp đ gii quyt
các vn đ kinh t c bn. Tuy nhiên, vic gii quyt các vn đ kinh t c bn đó khác nhau
 các nc khác nhau.
1.1.2. Các b phn kinh t hc
Tu thuc vào đi tng và phm vi nghiên cu, kinh t hc bao gm hai b phn c
bn là kinh t hc v mô và kinh t hc vi mô.
1.1.2.1 Kinh t hc vi mô:
Kinh t hc vi mô là mt b phn ca kinh t hc. Kinh t hc vi mô nghiên cu hành vi
ca các thành viên kinh t đo là các h gia đình, doanh nghip và chính ph. Kinh t vi mô
nghiên cu cách thc ra quyt đnh ca mi thành viên.
Ví d nh ngi tiêu dùng s s dng thu nhp hu hn ca mình nh th nào? Ti sao
h li thích hàng hoá này hn hàng hoá khác. Hoc nh doanh nghip s sn xut bao nhiêu
sn phm đ đt đc mc tiêu ti đa hoá li nhun? Nu giá đu vào tng lên, doanh nghip
s phi làm gì? Chính ph s phân b ngân sách hu hn ca mình cho các mc tiêu nh giáo
dc, y t nh th nào?
Nói ngn gn, kinh t hc vi mô nghiên cu các vn đ sau:
- Mc tiêu ca các thành viên kinh t;
- Các gii hn ca các thành viên kinh t ;
- Phng pháp đt đc mc tiêu kinh t ca các thành viên trong xã hi.
Chng 1: Tng quan v kinh t hc vi mô


6
1.1.2.2. Kinh t hc v mô:
Kinh t hc v mô là b phn kinh t hc nghiên cu các vn đ kinh t tng th ca các
nn kinh t nh các vn đ tng trng, lm phát, tht nghip
Kinh t hc vi mô và kinh t hc v mô tuy có đi tng nghiên cu khác nhau nhng
đu là nhng ni dung quan trng ca kinh t hc, hai b phn này có mi quan h hu c tác
đng qua li ln nhau. Nu chúng ta hình dung nn kinh t nh là mt bc tranh ln thì kinh
t hc v mô nghiên cu các vn đ chung ca bc tranh ln đó. Trong bc tranh ln đó, các
thành viên kinh t - h gia đình, doanh nghip và chính ph là nhng t bào, nhng chi tit
ca bc tranh và đó là đi tng nghiên cu ca kinh t hc vi mô.  hiu đc v hot
đng ca nn kinh t, chúng ta va phi nghiên cu tng th va phi nghiên cu tng chi tit
ca mt nn kinh t.
1.1.2.3. Kinh t hc thc chng và kinh t hc chun tc:
Kinh t hc ch cho chúng ta cách thc suy ngh v các vn đ phân b ngun lc ch
kinh t hc không đm bo cho chúng ta các “câu tr li đúng”vì kinh t hc nghiên cu c
vn đ thc chng (positive) và vn đ chun tc (normative).
1) Kinh t hc thc chng liên quan đ cách lý gii khoa hc, các vn đ mang tính
nhân qu và thng liên quan đ các câu hi nh là đó là gì? Ti sao li nh vy? iu gì xy
ra nu ví d, Nhà nc quy đnh giá xng thp hn giá th trng th gii trong thi gian
qua gây ra buôn lu xng qua biên gii. ây là vn đ thc chng vì s chênh lch giá xng
ti Vit Nam và các nc láng ging đã khin nhiu ngi mun kim li và điu đó dn ti
thc t trên.
2) Kinh t hc chun tc liên quan đn vic đánh giá ch quan ca các cá nhân. Nó liên
quan đn các câu hi nh điu gì nên xy ra, cn phi nh th nào.Ví d, hin này cu th đá
bóng Lê Hunh c đc nhn lng ca câu lc b à Nng hn 20 triu đng mt tháng.
Bn đa ra nhn đnh rng giá thuê các cu th đá bóng chuyên nghip là quá cao. ây là mt
nhn đnh mang tính chun tc vì đây là mt đánh giá hoàn toàn ch quan. 20 triu có th là
cao so vi mc lng trung bình ca Vit Nam nhng nu so vi các cu th bóng đá Châu
Âu thì đó li là mc thp. Hoc nh, khi ta nói “cn phi cho sinh viên thuê nhà vi giá r” thì
đó cng là nhn đnh mang tính chun tc vì giá thuê nhà do th trng xác đnh. Giá r có th
có nhng cht lng s b hn ch. Kinh t hc coi trng các vn đ khoa hc, các vn đ kinh
t thc chng.
1.2. NI DUNG VÀ PHNG PHÁP NGHIÊN CU KINH T HC VI MÔ
1.2.1. Ni dung ca kinh t vi mô
Kinh t hc vi mô là mt b phn ca kinh t hc, môn khoa hc c bn cung cp kin
thc lý lun và phng pháp lun kinh t. Nó là khoa hc v s la chn ca các thành viên
kinh t.
Kinh t hc vi mô nghiên cu tính quy lut, xu th vn đng tt yu ca các hot đng
kinh t vi mô, nhng vn đ ca kinh t th trng và vai trò ca s điu tit ca chính ph.
Chng 1: Tng quan v kinh t hc vi mô


7
Có th gii thiu mt cách tng quát ni dung ca ca kinh t hc vi mô theo các ni
dung ch yu sau đây:
1. Tng quan v kinh t hc vi mô s đ cp đn đi tng, ni dung và phng pháp
nghiên cu kinh t hc vi mô, la chn kinh t ti u, nh hng ca quy lut khan him, li
sut gim dn, quy lut chi phí c hi tng dn và hiu qu kinh t.
2. Cung cu nghiên cu ni dung ca cung và cu, các nhân t nh hng đn cung và
cu, c ch hình thành giá và s thay đi ca giá do cung cu thay đi và các hình thc điu
tit giá.
3. Co giãn s nghiên cu tác đng ca các nhân t ti lng cu và lng cung v mt
lng thông qua xem xét các loi h s co giãn và ý ngha ca các loi co giãn đó.
4. Lý thuyt li ích nghiên cu các vn đ v tiêu dùng nh quy lut li ích cn biên
gim dn trong tiêu dùng, s la chn ti u ca ngi tiêu dùng.
5. Sn xut - Chi phí - Li nhun nghiên cu các quy lut trong sn xut, chi phí và li
nhun.
6. Cu trúc th trng nghiên cu các mô hình v th trng đó là th trng cnh tranh
hoàn ho, th trng đc quyn, th trng cnh tranh không hoàn ho bao gm cnh tranh
đc quyn và đc quyn tp đoàn. Trong mi mt c cu th trng, các đc đim đc trình
bày và qua đó là hành vi ti đa hoá li nhun ca doanh nghip trong th trng đó đc xem
xét thông qua vic xác đnh mc sn lng, giá bán nhm ti đa hoá li nhun cho doanh
nghip.
7. Th trng lao đng nghiên cu các vn đ v cung cu lao đng đi vi doanh
nghip trong điu kin th trng cnh tranh hoàn ho.
8. Nhng tht bi ca kinh t th trng nghiên cu khuyt tt ca kinh t th trng và
vai trò ca Chính ph.
1.2.2. Phng pháp nghiên cu kinh t hc vi mô
Kinh t vi mô là mt b phn ca kinh t hc. Do đó phng pháp nghiên cu ca kinh
t vi mô cng chính là phng pháp nghiên cu ca kinh t hc. Kinh t hc là mt môn khoa
hc nên phng pháp nghiên cu kinh t hc cng tng t các môn khoa hc t nhiên nh
sinh hc, hoá hc hay vt lý. Tuy nhiên vì kinh t hc nghiên cu hành vi kinh t ca con
ngi, nên phng pháp nghiên cu kinh t hc cng có nhiu đim khác vi các môn khoa
hc t nhiên khác. Nhng phng pháp đc thù ca kinh t hc là:
1.2.2.1. Phng pháp mô hình hoá
 nghiên cu kinh t hc, các gi thit kinh t đc thành lp và đc kim chng
bng thc nghim. Nu các phép th đc thc hin lp đi lp li nhiu ln đu cho kt qu
thc nghim đúng nh gi thit thì gi thit kinh t đc coi là lý thuyt kinh t. Mt vài gi
thit và lý thuyt kinh t đc công nhn mt cách rng rãi thì đc gi là qui lut kinh t.
Hình v di đây mô t c th các bc tun t trong phng pháp nghiên cu kinh t hc.
Chng 1: Tng quan v kinh t hc vi mô


8


(1) Xác đnh vn đ nghiên cu
Bc đu tiên đc áp dng trong phng pháp nghiên cu kinh t hc là phi xác đnh
đc vn đ nghiên cu hay câu hi nghiên cu. Ví d các nhà kinh t mong mun tìm hiu
hin tng kinh t bt thng là vì sao ngi dân li gim tiêu th xng du trong my tháng
qua.
(2) Phát trin mô hình
Bc th hai là xây dng mô hình kinh t đ tìm đc câu tr li cho vn đ nghiên cu
đã xác đnh. Mô hình kinh t là mt cách thc mô t thc t đã đc đn gin hoá đ hiu và
d đoán đc mi quan h ca các bin s. Mô hình kinh t có th đc mô t bng li, bng
s liu, đ th hay các phng trình toán hc.
Cn chú ý rng mô hình kinh t ca th gii thc không phi là th gii thc. Các mô
hình thng da trên nhng gi đnh v hành vi ca các bin s đã làm đn gin hoá hn so
vi thc t. Ngoài ra mô hình ch tp trung vào nhng bin s quan trng nht đ gii thích
vn đ nghiên cu.  ví d v xng du, trong thc t, các bin s có th liên quan đn lng
tiêu th xng du bao gm giá c xng du, thu nhp ca ngi tiêu dùng, giá c các hàng hoá
khác hay điu kin thi tit Bng kin thc ca mình, nhà kinh t hc s phi la chn các
bin s thích hp và loi b nhng bin ít có liên quan hay không có nh hng đn lng
xng du. Trong trng hp đn gin nht, nhà kinh t hc s loi b s phc tp ca thc t
Xác đnh vn đ nghiên cu
Phát trin mô hình
- La chn bin s phù hp
- a ra các gi đnh đn gin hoá so
vi thc t
- Xác lp các gi thit kinh t đ gii
thích vn đ nghiên cu
Kim đnh gi thit kinh t
- Thu thp s liu
- Phân tích s liu
- Kim đnh
Chng 1: Tng quan v kinh t hc vi mô


9
bng cách gi đnh ch có giá ca xng du quyt đnh đn lng tiêu th xng du còn các
yu t khác là không thay đi.
Mc tiêu ca mô hình kinh t là d báo hoc tiên đoán kt qu khi các bin s thay đi.
Mô hình kinh t có hai nhim v quan trng. Th nht, chúng giúp chúng ta hiu nn kinh t
hot đng nh th nào. Bng cách mô t vn đ nghiên cu thông qua mô hình đn gin,
chúng ta có th hiu sâu hn mt vài khía cnh quan trng ca vn đ. Th hai, các mô hình
kinh t đc s dng đ hình thành các gi thit kinh t. Vn tip ví d xng du, mt gi
thit có th thit lp là giá xng du tng cao trong thi gian nghiên cu đã dn đn hin
tng tiêu th xng du gim.
(3) Kim chng gi thit kinh t
Mô hình kinh t ch có ích khi và ch khi nó đa ra đc nhng d đoán đúng.  bc
th 3 này, các nhà kinh t hc s tp hp các s liu đ kim chng li gi thit. Nu kt qu
thc nghim phù hp vi gi thit thì gi thit đc công nhn còn nu ngc li, gi thit s
b bác b.
Trong ví d ca chúng ta, nhà kinh t hc s kim tra xem liu có phi khi giá xng du
tng lên thì lng cu xng du s gim khi các yu t khác đc gi nguyên. Nu nh phân
tích s liu thu thp đc cho thy trong thc t giá xng du đã tng cao trong nhng tháng
qua thì có th nói s liu đã chng minh gi thuyt là chính xác.
Tuy nhiên đa ra kt lun cui cùng cn có s thn trng. Có hai vn đ liên quan đn
vic gii thích các s liu kinh t. Th nht là vn đ liên quan đn gi đnh các yu t khác
không thay đi và vn đ còn li liên quan đn quan h nhân qu.
1.2.2.2. Phng pháp so sánh tnh
Gi đnh các yu t khác không thay đi. Các gi thuyt kinh t v mi quan h gia các
bin luôn phi đi kèm vi gi đnh Ceteris Paribus trong mô hình. Ceteris Paribus là mt thut
ng Latinh đc s dng thng xuyên trong kinh t hc có ngha là các yu t khác không
thay đi. Trong ví d v xng du, gi đnh quan trng ca mô hình là thu nhp ca ngi tiêu
dùng, giá c các hàng hoá khác và mt vài bin s khác không thay đi. Gi đnh này cho
phép chúng ta tp trung vào mi quan h gia hai bin s chính yu: giá xng du và lng
tiêu th xng du trong tng tháng.
i vi các môn khoa hc trong phòng thí nghim, vic thc hin các thí nghim mà
ch nhng bin s quan tâm đc thay đi còn các yu t khác đc gi nguyên có v d
dàng. Tuy nhiên, đi vi kinh t hc, phòng thí nghim là th gii thc, là cuc sng nên nhìn
chung các nhà kinh t hc khó có th thc hin đc nhng thc nghim hoàn ho nh trong
phòng thí nghim, các bin s kinh t mà các nhà kinh t hc quan tâm nh t l tht nghip,
ch s giá c sn lng luôn thay đi và chu tác đng ca rt nhiu nhân t cùng mt lúc. Vì
th mun kim tra gi thuyt v mi quan h gia các bin s kinh t, các nhà kinh t thng
phi s dng các k thut phân tích thng kê đc thit k riêng cho trng hp các yu t
khác không th c đnh đc.
Chng 1: Tng quan v kinh t hc vi mô


10
1.2.2.3. Quan h nhân qu
Các gi thuyt kinh t thng mô t mi quan h gia các bin s mà s thay đi ca
bin s này là nguyên nhân khin mt (hoc) các bin khác thay đi theo. Bin chu s tác
đng đc gi là bin ph thuc còn bin thay đi tác đng đn các bin khác đc gi là
bin đc lp. Bin đc lp nh hng đn bin ph thuc nhng bn thân thì chu s tác đng
ca các bin s khác ngoài mô hình.
Mt li thng gp trong phân tích s liu là kt lun sai lm v vic quan h nhân qu:
s thay đi ca mt bin s này là nguyên nhân s thay đi ca bin s kia ch bi vì chúng
có xu hng xy ra đng thi. Vì s nguy him khi đa ra kt lun v mi quan h nhân qu
nên các nhà kinh t hc thng s dng các phép th thng kê đ xác đnh xem liu s thay
đi ca mt bin có thc s là nguyên nhân gây ra s thay đi quan sát đc  bin khác hay
không. Tuy nhiên, bên cnh nguyên nhân khó có th có nhng thc nghim hoàn ho nh
trong phòng thí nghim, nhng phép th thng kê không phi lúc nào cng đ sc thuyt
phc các nhà kinh t hc vào mi quan h nhân qu thc s.
1.3. LÝ THUYT LA CHN KINH T TI U CA DOANH NGHIP
1.3.1. Quy lut khan him
S la chn kinh t xut phát t mt thc t đó là s khan him các ngun lc.Các quc
gia, các doanh nghip và các h gia đình đu có mt s ngun lc nht đnh. Trong kinh t
các ngun lc đó đc hiu theo ngha chung nht đó là lao đng, đt đai và vn. Vic s
dng các ngun lc đó làm sao phi đt đc hiu qu cao nht đ tránh các s lãng phí và
tn tht.
1.3.2. Chi phí c hi :
c hiu là giá tr ca c hi tt nht b b qua khi thc hin mt s la chn v kinh
t.
Ví d: Mt ngi có mt lng tin mt là 1 t đng. Anh ta ct gi  trong két ti nhà.
Nu nh anh ta gi lng tin đó vào ngân hàng vi lãi sut có k hn 1 tháng là 0,45% thì
sau mt tháng anh ta có đc mt khon lãi là 4,5 triu đng. Nh vy, chúng ta nói rng chi
phí c hi ca vic gi tin là lãi sut mà chúng ta có th thu đc khi gi tin vào ngân hàng.
Mt ví d khác v chi phí c hi ca lao đng là thi gian ngh ngi b mt. Nu bn quyt
đnh đi làm thêm vào th by và ch nht, bn có th kim đc mt lng thu nhp nào đó
ví d là 200 ngàn đng đ chi tiêu. Tuy nhiên, thi gian ca th by và ch nht đó li không
đc s dng đ ngh ngi. Các nhà kinh t coi thi gian ngh ngi b mt là chi phí c hi
ca vic làm thêm cui tun ca bn.
Nh vy khi đa ra bt c s la chn kinh t nào chúng ta cng phi cân nhc so sánh
các phng án vi nhau da vào chi phí c hi ca s la chn.
Ngoài ra chúng ta thng gp mt khái nim khác v chi phí c hi: Chi phí c hi là
nhng hàng hoá và dch v cn thit nht b b qua đ thu đc nhng hàng hoá và dch v
khác. Ví d: khi ngi nông dân quyt đnh trng hoa trên mnh vn ca minh thay cho cây
n qu hin có, thì chi phí c hi ca vic trng hoa là lng hoa qu b mt đi.
Chng 1: Tng quan v kinh t hc vi mô


11
1.3.3. Quy lut chi phí c hi tng dn :
Quy lut chi phí c hi tng dn thng đc minh ho qua đng gii hn nng lc
sn xut s đc đ cp đn trong phn sau. Quy lut này cho thy rng đ thu thêm đc mt
s lng hàng hoá bng nhau, xã hi ngày càng phi hy sinh ngày càng nhiu hàng hoá khác.
Quy lut này giúp chúng ta tính toán và la chn sn xut cái gì, bao nhiêu cho có li nht.
Trc đây, khi đ cp đn thng mi quc t trong lý thuyt li th tuyt đi (A.Smith) và
li th tng đi (D.Ricardo), chi phí c hi thng đc cho là mt hng s. Cùng vi s
hiu bit v quy lut chi phí c hi tng dn nó cho phép chúng ta gii thích tt hn v xu
hng thng mi quc t.
1.3.4. ng gii hn kh nng sn xut
Trong mô hình dòng luân chuyn  phn trên chúng ta đã phn nào thy đc các
nghiên cu kinh t hc da trên phng pháp mô hình hoá (đa ra các gi thuyt kinh t và
kim chng chúng bng thc nghim). Tuy nhiên hu ht các mô hình kinh t đc xây dng
da trên c s các công c toán hc. Trong phn này chúng ta s xem xét mt mô hình đn
gin nht trong nhng mô hình đó - đng gii hn kh nng sn xut. Da vào đó chúng ta
s minh ho đc nhng t tng kinh t c bn nht.
 đây không mt tính tng quát và đ đn gin cho phân tích chúng ta gi s mt nn
kinh t ch sn xut hai loi hàng hoá dch v (X và Y). ng gii hn kh nng sn xut
(PPF) đc hiu là đng mô t tt c các kt hp hàng hoá dch v X và Y mà nn kinh t có
th sn xut vi ràng buc v các ngun lc sn xut và công ngh hin đi.
 đn gin chúng ta xem xét ví d sau: Mt nn kinh t có các kh nng sn xut đc
th hin trong bng di đây.
Các kh nng
Lng thc
(triu tn)
Qun áo
(triu b)
A 0 5
B 1 4
C 2 3
D 3 2
E 4 1
F 5 0
Nu chúng ta minh ho tt c các kh nng này bng đ th chúng ta s có đng gii
hn kh nng sn xut ca nn kinh t trên.





Chng 1: Tng quan v kinh t hc vi mô


12
Qun áo

5 A
4 B

3 C
2 D

1 E

0 1 2 3 4 5 Lng thc

Hình 1.2. ng gii hn kh nng sn xut
Nh vy đng gii hn kh nng sn xut mô t tt c các kh nng sn xut ca nn
kinh t. Các kt hp nm phía bên trong đng này là nhng kt hp không tn dng ht
ngun lc sn xut hin có. Mt khác, s thay đi kh nng này sang kh nng khác th hin
vic. Nn kinh t gim sn xut hàng hoá này và tng hàng hoá khác. T kh nng A chuyn
sang sn xut kh nng B, nn kinh t sn xut thêm 1 triu tn lng thc nhng gim sn
xut đi 1 triu b qun áo. Nh vy, chi phí c hi ca vic có thêm 1 triu tn lng thc
trong trng hp này 1 triu b qun áo b mt đi. Trong nn kinh t trên chúng ta quan sát
thy 1 hin tng là chi phí c hi không thay đi ti mt kh nng khác nhau.

Y

A B
C F



E


D X
0 1 2 3
Hình 1.3 - ng gii hn kh nng sn xut

F

Xem chi tiết: Giáo trình kinh tế vi mô