Đánh giá ô nhiễm không khí tại các hầm xe

Chương 2:

Tổng quan
Hoàng Thị Kiều Oanh
5
cao nht khong 90 mg/m
3
vào gi cao im t 8h-12h (cui tun), 16h (trong tun), và
TTTM nng  cao vào bui trưa và ti (26 mg/m
3
-85 mg/m
3
) (EI Fadel et al., 2001).
Trong khi ó,  nưc ta vic ánh giá mc  ô nhim không khí trong các tng
hm gi xe li chưa ưc chú ý nhiu, cũng như chưa có nghiên cu nào tin hành xác
nh nng  các cht ô nhim có trong các tng hm gi xe.
Vì vy,  tài nghiên cu và ánh giá hin trng ô nhim không khí trong các
tng hm gi xe là rt cn thit,  t ó có nhng bin pháp khc phc, gim thiu ô
nhim không khí nơi ây.
2.2.1. guồn phát thải
- Phương tin giao thông chính là ngun phát thi chính nh hưng ln n cht
lưng không khí  tng hm gi xe. Trong thi gian va qua, s lưng phương tin
giao thông tăng lên nhanh và tp trung nhiu ti Tp. HCM, trong ó chim trên 91% là
xe máy, gn 300.000 xe ô tô các loi, ó là chưa k n s lưng xe do ngưi ngoài
thành ph n tm trú mang theo ( Chi cc bo v môi trưng Tp. HCM, 2007) gây áp
lc rt ln n môi trưng không khí. S phát thi ca các phương tin giao thông li
ph thuc nhiu vào cht lưng xe. Xe máy và ô tô ã qua nhiu năm s dng, ng cơ
li thi cùng vi h thng k thut không hiu qu làm gia tăng s phát thi nhiu cht
c hi như: CO, N Ox, SO
2
, VOCs, HC, Pb, bi…và có ting n ln.
S phát thi các cht ô nhim t các ngành công nghip vào trong khí quyn s
ưc phát tán i xa, trong khi ó s phát thi các cht ô nhim t các phương tin giao
thông trong tng hm gi xe li tn ti gn mt t, ít ưc phát tán. Do ó, trong các
tng hm gi xe nu như s thông thoáng không tha áng  pha loãng các cht ô
nhim trong tng hm ra bên ngoài thì vic gia tăng nng  các cht ô nhim s nh
hưng rt ln n sc khe ca nhiu ngưi khi vào trong các tng hm gi xe.
- Bên cnh cht lưng phương tin giao thông thì vn  nhiên liu s dng cho
nhng phương tin này cũng là nguyên nhân gây ra s phát thi các khí c hi trong
tng hm gi xe. N hiên liu mà xe s dng nh hưng rt ln n thành phn khí thoát
ra, s dng nhiên liu du diesel vi mt lưng sulfua cao làm gia tăng nng  SO
2
,
bi so vi s dng xăng và khí t nhiên.
Chương 2:

Tổng quan
Hoàng Thị Kiều Oanh
6
Cho n trưc ngày 1/7/2007 các phương tin giao thông ưng b nưc ta vn
s dng nhiên liu du diesel có hàm lưng lưu huỳnh là 0.25% (quy nh ch s dng
diesel có hàm lưng lưu huỳnh là 0.05%) là nguyên nhân phát thi ra khí SO
2
. N goài ra
hàm lưng các cht ph gia trong xăng du như chì, benzene… khi không ưc kim
soát cht ch s làm gia tăng các cht c hi trong không khí, rt có hi cho sc khe
ca con ngưi (Báo cáo môi trưng Quc gia, 2007).
- N goài ngun phát thi t các phương tin giao thông và nhiên liu s dng thì
tng hm gi xe còn là nơi tích t mt loi khí rt c ó là khí radon. Radon là khí
không màu, không mùi, không v, có tính phóng x t nhiên, thoát ra qua các vt rn và
l trng rt nh trong các vt liu xây dng, sau ó khuch tán vào không khí.
N hng kt qu nghiên cu ca Hip hi ung thư M cho thy s chiu x ln
nht ca radon là trong các tng hm thiu s thông thoáng ca các công trình công
cng như tng hm gi xe.
2.2.2. Tác hại của ô nhiễm không khí
Ô nhim không khí nh hưng rt ln n sc khe ca con ngưi, c bit i
vi ưng hô hp. Theo thng kê ca B Y t trong nhng năm gn ây các bnh v
ưng hô hp có t l mc cao nht trong toàn quc, c bit i vi nhng ô th ln
như Tp. HCM. Các sn phNm t vic t cháy nhiên liu hóa thch do các phương tin
giao thông phát ra như CO, hydrocacbons, N Ox, Pb, SO
2
, VOCs, PAH, bi và mt s
kim loi c khác là tác nhân trc tip gây ra các bnh như: viêm nhim ưng hô hp,
hen, lao, viêm ph qun mãn, ung thư.
Mi năm ti M, ung thư phi có liên quan n chiu x radon ưc hip hi
ung thư M thng kê khong 20.000 ngưi cht.
N hư vây, khi môi trưng không khí b ô nhim, sc kho con ngưi s b suy
gim, quá trình lão hoá trong cơ th b thúc Ny, chc năng ca phi b suy gim, gây
bnh hen suyn, viêm ph qun, gây bnh ung thư, bnh tim mch và làm gim tui
th ca con ngưi (Báo cáo môi trưng Quc gia, 2007).
Chương 2:

Tổng quan
Hoàng Thị Kiều Oanh
7
Mc  nh hưng các cht ô nhim này tùy thuc vào tình trng sc kho ca
tng ngưi, nng  loi cht và thi gian tip xúc vi môi trưng ô nhim. Vì i
tưng nghiên cu ca  tài là các khí CO, SO
2
, N O
2
và O
3
, do ó nghiên cu này tp
trung vào tác hi ca 4 khí vô cơ trên.
2.2.2.1. Tác hại của khí CO (Cacbon oxit):
CO là khí ưc sinh ra trong quá trình t cháy nhiên liu không hoàn toàn ca
ng cơ t trong. N ng  CO xut hin cao  nhng nơi có mt  giao thông nhiu,
ngoài ra CO còn phát ra t hot ng công nghip, oxy hóa methan, phân hy ym khí
ca thc vt trong m ly.
CO là mt loi khí c không màu, không mùi, không v, có phn ng rt mnh
vi hng cu trong máu và to ra cacboxy hemoglobin (CoHb) làm hn ch s trao i
và vn chuyn oxy ca máu i nuôi cơ th. Ái lc ca CO i vi hng cu cao hơn
gp 200 ln so vi oxy. Hàm lưng COHb trong máu có th làm bng chng cho mc
 ô nhim khí cacbon oxit trong không khí xung quanh (Trn N gc Chn, 2000).
Hàm lưng CoHb trong máu t 2-5% bt u có du hiu nh hưng n h
thn kinh trung ương. Khi hàm lưng CoHb trong máu tăng lên t 10-20% các chc
năng hot ng ca các cơ quan khác nhau trong cơ th b tn thương. N u hàm lưng
tăng n > 60% tương ng vi nng  khí CO trong không khí =1000 ppm thì tính
mng b nguy him và dn n t vong (Trn N gc Chn, 2000).
2.2.2.2. Tác hại của khí O
2
(itơ dioxit
):
N O
2

là mt ngun quan trng gây ô nhim không khí liên quan n phương tin
giao thông và cùng vi VOCs hình thành nên sương mù quang hóa và ozone  tng i
lưu. N O
2
ưc hình thành như là sn phNm cui cùng ca quá trình t nhiên liu trong
các loi ng cơ t trong cũng như trong các lò nung do có s oxy hóa trong không
khí ca N O ưc to ra  nhit  cao.

Tác hi N O
2
ph thuc vào nng  và thi gian tip xúc, thi gian tip xúc t
6-8 tun vi nng  N O
2
t 50 - 100 ppm gây viêm cung phi và màng phi.
Chương 2:

Tổng quan
Hoàng Thị Kiều Oanh
8
N ng  N O
2
t 150 - 200 ppm vi thi gian tip xúc t 3-5 tun gây viêm xơ
cung phi. N ng  N O
2
t 300- 400 ppm trong vòng 2-3 ngày tip xúc gây viêm
phi và cht (Trn N gc Chn, 2000).
2.2.2.3. Tác hại của khí SO
2
(Sunfua dioxit):

Khí SO
2

là loi khí d hòa tan trong nưc và ưc hp th hoàn toàn rt nhanh
khi hít th  on trên ca ưng hô hp. N gun gc ca SO
2
t t cháy nhiên liu có
cha S trong các nhà máy nhit in, xe có ng cơ, s oxy hóa ca H
2
S, hot ng
ca núi la ( trong ó ngun t t nhiên chim gn 50% SO
2
).

Khi hít th không khí có cha SO
2
vi nng  thp (1 - 5 ppm) xut hin s co
tht tm thi các cơ mm ca khí qun.  nng  cao, SO
2
gây xut tit nưc nhy và
viêm ty thành khí qun, làm tăng sc cn i vi s lưu thông không khí ca ưng
hô hp (gây khó th).
Khí SO
2
có mùi hăng khét ngt ngt, ngưi nhy cm vi khí SO
2
nhn bit
ưc  nng  0.56 ppm (1.6 mg/m
3
). Còn ngưi bình thưng ít nhy cm vi khí
SO
2
thì nhn bit mùi ca nó  nng  t 2-3 ppm (Trn N gc Chn, 2000).

2.2.2.4. Tác hại của khí O
3
(ozone):

Ozone là khí ưc to thành mt cách t nhiên trong lp khí quyn trên cao do
tác ng ca bc x tia cc tím trong ánh sáng mt tri vi oxi. Do kh năng hp th
i vi các sóng ngn ca bc x tia cc tím nên O
3
ưc xem là lá chn bo v trái
t khi các tia này.
 tng i lưu nng  O
3

khong t 10 - 40 ppb ( tùy theo iu kin thi tit và
 cao so vi mt bin), O
3
là cht ô nhim th cp trong chui phn ng khi xut hin
N Ox, VOCs dưi tác dng ánh sáng mt tri.
N ng  O
3
t 0.05 - 0.1 ppm s gây ra kích ng mũi hng, t 0.3 - 1 ppm s có
triu chng nhc u, khó th, co tht ngc. Khi tip xúc vi nng  t 1.5 - 2 ppm
gim kh năng bão hòa oxihemoglobin và tn thương hình thái hng cu, ri lon thn
kinh. Phù phi nu tip xúc  nng  rt cao 4 - 5 ppm, và dn n t vong nu tip
xúc vi nng  50 ppm (Hoàng Văn Bính, 2002).

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Hoàng Thị Kiều Oanh
9
Chương 3: PHƯƠG PHÁP GHIÊ CỨU

 thc hin ưc nhng ni dung nghiên cu trên, các phương pháp ưc s
dng trong nghiên cu này gm có:
 Phiu iu tra.
 o c nng  các cht ô nhim có trong tng hm gi xe  Tp. HCM
(v trí , thi gian và phương pháp o c).
 X lý s liu
3.1. Phiếu điều tra
 ánh giá hin trng ô nhim không khí  mt s tng hm gi xe ti Tp.
HCM cũng như làm rõ hơn nguyên nhân gây ra s ô nhim không khí ti nơi ây,
phương pháp nghiên cu ưc thc hin là thit k phiu iu tra.

Phiu iu tra s ưc thit k dành cho hai i tưng ó là nhng nhân viên
gi xe, nhân viên bo v làm vic trong các tng hm gi xe và mt s i tưng khác
(nhng ngưi gi xe ti các tng hm ó).
N i dung và s lưng các câu hi trong phiu iu tra s ph thuc vào i
tưng ưc phng vn. i vi nhng nhân viên gi xe, nhân viên bo v ngoài nhng
thông tin cá nhân cn thu thp như h tên, năm sinh, trình  giáo dc, công vic hin
ti và thông tin v ngh nghip (thi gian làm vic, kt thúc trong ngày…), thì phiu
iu tra s tp trung vào nhng thông tin quan trng ó là thông tin v cu trúc tng
hm gi xe (din tích,  dc, khong cách t li vào n nơi u xe, h thng thông
gió…), thông tin v s lưng xe trung bình hàng ngày, cm nhn v không gian tng
hm (s thông thoáng…) và nhng nhn xét cũng như ánh giá hin trng môi trưng
không khí ti nơi làm vic ( mc tt, mc khá tt, mc trung bình hay mc xu…).
Riêng nhng i tưng khác, s lưng câu hi s tp trung ch yu vào nhng
nhn xét v không gian tng hm (s thông thoáng) và cm nhn v hin trng môi
trưng không khí ti nơi gi xe (mc tt, mc khá tt, mc trung bình hay mc xu…).
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Hoàng Thị Kiều Oanh
10
Do gii hn v thi gian nên s lưng mu iu tra s mang tính i din, không
quá nhiu, trung bình t 15-20 phiu (tùy tng nơi).
Thi gian tin hành iu tra s trùng vi thi gian o c nng  các cht ô
nhim trong các tng hm gi xe  Tp. HCM.
3.2. Đo đạc nồng độ các chất ô nhiễm
N goài phương pháp thit k phiu iu tra thì nghiên cu còn s dng phương
pháp o c nng  các cht ô nhim (CO, SO
2
, N O
2
và O
3
) vi ni dung xác nh
nng  c th ca tng cht có trong các tng hm gi xe.
Quá trình o c nng  các cht ô nhim bao gm xác nh v trí o c, thi
gian o c và phương pháp o.
3.2.1. Vị trí đo đạc
N ghiên cu s tin hành kho sát nng  các cht ô nhim  3 nhóm tng hm
gi xe ti Tp. HCM như sau:
 hóm 1: các TTTM ti TP. HCM gm có TTTM N guyn Kim- siêu th
Big C (792 N guyn Kim, qun Gò Vp), TTTM N owzone (235 N guyn
Văn C, qun 1) và TTTM Parkson (35 - 45 Lê Thánh Tôn, qun 1).
 hóm 2: nhà hàng Callary (123 L ý Chính Thng, qun 3).
 hóm 3: trưng H KHTN (227 N guyn Văn C, qun 5).











Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Hoàng Thị Kiều Oanh
11






















Hình 3.1: Các vị trí khảo sát tại Tp. HCM





Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Hoàng Thị Kiều Oanh
12
hóm 1: Các TTTM tại Tp. HCM
• TTTM guyễn Kiệm- siêu thị Big C: Siêu th Big C nm gn ngã 6- Gò
Vp, siêu th có mt tng hm vi li vào và li ra khác nhau. Li vào siêu th tip giáp
vi ưng N guyn Kim và li ra giáp vi ưng Phm N gũ Lão.
Có 5 v trí o c ti TH- siêu th Big C như sau:
V trí 1: ngay ti li vào tng hm gi xe
V trí 2: ti nơi bm vé xe
V trí 3: ti nơi  xe ca khách
V trí 4: ti nơi tr vé xe
V trí 5: li ra tng hm.
Lối ra (VT5)

ơi đỗ xe

(VT3)



ơi trả vé
(VT4)
ơi bấm vé (VT2)

Lối vào (VT1)

Hình 3.2 : Sơ đồ các vị trí đo đạc tại TH-siêu thị Big C
• TTTM owzone: N owzone gm hai tng hm là B1 và B2, trong ó TH
B1-N owzone là nơi  các lai xe máy ca nhân viên bán hàng và ca khách, TH B2-
N owzone là nơi  xe máy các loi ca nhân viên qun lý, nhân viên văn phòng và ô tô
( giám c và khách hàng). Li vào và li ra ca hai tng hm khác nhau, li ra tip
giáp vi ưng N guyn Văn C.
Các v trí o c ti TTTM N owzone như sau:
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Hoàng Thị Kiều Oanh
13
 i vi TH B1-N owzone gm 6 v trí:
V trí 1: ngay ti li vào tng hm gi xe
V trí 2: ti nơi bm vé xe
V trí 3: ti nơi  xe ga
V trí 4: ti nơi  xe máy
V trí 5: ti nơi tr vé xe
V trí 6 :li ra tng hm
Lối ra (VT6)
(giáp đường ơi trả vé (VT5)
guyễn Văn Cừ)
ơi đỗ xe máy(VT4)



ơi đỗ xe ga (VT3)

ơi bấm vé (VT2)
Lối vào (VT1)

Hình 3.3: Sơ đồ các vị trí đo đạc tại TH B1-owzone
 i vi TH B2- N owzone gm 8 v trí:
V trí 1: ngay ti li vào tng hm gi xe (trùng vi TH B1)
V trí 2: ti nơi bm vé xe (bàn ca bo v gi xe )
V trí 3: ti nơi  xe máy và ô tô ca nhân viên tòa nhà (gian 1)
V trí 4: ti nơi  xe máy và ô tô ca nhân viên tòa nhà (gian 2)
V trí 5: ti nơi  ô tô ca các giám c và ca khách (gian 3 )
V trí 6: tai nơi  ô tô ca các quan chc và ca khách (gian 4)
V trí 7 : ti nơi  xe máy ca nhân viên Petronas (gian 5)
V trí 8 :li ra tng hm (trùng vi TH B1)
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu
Hoàng Thị Kiều Oanh
14

Lối ra (VT8)


Gian 5 (VT7)

Gian 4 (VT6)


Gian 3(VT5)


Gian 2(VT4)
ơi bấm vé
(VT2) Gian 1 (VT3)
Lối vào (VT1)


Hình 3.4: Sơ đồ các vị trí đo đạc tại TH B2-owzone
• TTTM Parkson: Parkson gm mt tng hm,  các loi xe máy và 3 ô
tô ca các giám c tòa nhà. Li vào và li ra tng hm cùng mt v trí, giáp vi ưng
Lê Thánh Tôn-qun 1.
Có 5 v trí o c ti TH-Parkson như sau:
V trí 1: ngay ti li vào/ ra tng hm
V trí 2: ti nơi bm vé xe và soát vé
V trí 3: ti nơi  xe ga ca khách và nhân viên tòa nhà
V trí 4: ti nơi  xe máy ca khách và nhân viên tòa nhà
V trí 5: ti nơi  xe máy ca khách và nhân viên tòa nhà

Xem chi tiết: Đánh giá ô nhiễm không khí tại các hầm xe